1984, раман

"1984" () — класічны раман у жанры антыўтопіяантыўтопіі Вялікабрытаніяанглійскага пісьменніка Джордж ОруэлДжорджа Оруэла.

У 2009 годзе газета The Times назвала раман «1984» лепшай кнігай, апублікаванай за апошнія 60 гадоў. news.bigmir.net/entertainment/170657/

Назва рамана, яго тэрміналогія сёння ўжываюцца для пазначэння грамадскага ўкладу, які нагадвае апісаны ў «1984» таталітарны рэжым. Неаднаразова станавіўся як ахвярай цэнзурацэнзуры ў сацыялістычных краінах і ў Заходняя ЕўропаЗаходняй Еўропе.

Раман быў напісаны ў 1947—1948 гадах і ўпершыню апублікаваны 8 чэрвеня 1949 года. У 1956 і 1984 былі зняты аднайменныя фільмы.

Дзеянне рамана адбываецца ў 1984 годзе ў Лондане, які належыць Ваенна-паветранай Зоне № 1 (былой ВялікабрытаніяВялікабрытаніі), якая ў сваю чаргу з'яўляецца правінцыяй таталітарнай дзяржавы Акіянія, што займае трэцюю частку зямнога шара і ўключае Паўночная АмерыкаПаўночную і Паўднёвая АмерыкаПаўднёвую Амерыку, ВялікабрытаніяВялікабрытанію, АфрыкаПаўднёвую Афрыку, АўстраліяАўстралію і ўласна АкіяніяАкіянію. Акіянія знаходзіцца ў стане вайны з дзвюма іншымі таталітарнымі дзяржавамі — Еўразіяй і Остазіей. Еўразія ўяўляе сабою дзяржаву, якое ўключыла ў свой склад усю мацерыковую Еўропу і Турцыю, а Остазія з'яўляецца аб'яднаннем КітайКітая, ІндыяІндыі і ЯпоніяЯпоніі. Назва

Арыгінальная назва рамана, над якім Оруэл працаваў на працягу 1940-я1940-х гадоў, гучала як «Апошні чалавек у Еўропе» (). Вядома, што выдавецтва настойвала на змене назвы для падвышэння цікавасці патэнцыйных чытачоў. Прычыны, па якіх аўтар спыніўся на назве «1984», невядомы.

Найболей распаўсюджаным з'яўляецца меркаванне, што год дзеяння рамана атрымаўся простай перастаноўкай апошніх дзвюх лічбаў 1948 — года напісання рамана.

Аднак «1984» таксама можа быць Алюзіяалюзіяй на стогадовы юбілей Фабіянскага грамадства — першай значнай сацыялістычнай арганізацыі ў АнгліяАнгліі, заснаванай у 1884 годзе. Акрамя таго, назва рамана можа быць спасылкай на шэраг твораў, дзеянне якіх разгортваецца ў тым жа годзе.

Свет 1984

Палітычная геаграфія
Дзеянне рамана адбываецца ў 1984 году ў Лондане, які належыць Ваенна-паветранай Зоне № 1 (Узлётнай паласы 1) (; былой Вялікабрытаніі), якая, у сваю чаргу, з'яўляецца правінцыяй таталітарнай дзяржавы Акіянія. Акіянія знаходзіцца ў стане перманентнай вайны з дзвюма іншымі таталітарнымі звышдзяржавамі — Еўразіяй і Остазіяй. Такім чынам, Зямля ў свеце Джордж ОруэлОруэла падзелена паміж трыма магутнейшымі аб'яднаннямі, якія трансфармаваліся ў цэнтралізаваныя таталітарныя імперыі:
"Акіянія" (), дзяржаўнай ідэалогіяй які з'яўляецца «англійскі сацыялізм».
"Еўразія" () уяўляе сабою Савецкі Саюз, які ўключыў у свой склад усю мацерыковую Еўропу з Турцыяй.
"Остазія" () з'яўляецца аб'яднаннем некалькіх азіяцкіх краін (КітайКітая, Індыяпаўночнай Індыі, КарэяКарэі і ЯпоніяЯпоніі).

Паўночная Афрыка, Сярэдні Ўсход, Паўднёвая Індыя і Паўднёва-усходняя Азія з'яўляюцца «нічыйнай зямлёй» (спрэчнымі тэрыторыямі), за якую вядзецца барацьба паміж трыма звышдзяржавамі. Гэтыя рэгіёны з'яўляюцца ідэальным плацдармам для сутычак узброеных сіл Акіяніі, Еўразіі і Остазіі, а таксама крыніцай рабоў для іх запатрабаванняў.

Грамадства

Акіянія — дзяржава з жорсткім таталітарным ладам. Жыхары пазбаўлены грамадзянскіх правоў і індывідуальнасці. У партыйным грамадстве апроч культу асобы Вялікага Брата і беспярэчнага падначалення ўладам, усё абавязаны прытрымлівацца пурытанскіх поглядаў і ўсім маладым людзям рэкамендуюць уваходзіць у так званы Моладзевы Антыпалавой Саюз, дзе ім выклікаецца агіда да палавых сувязяў і каханні. Каханне з'яўляецца злачынствам, а шлюбы складаюцца вылучна ў рэпрадуктыўных мэтах.У Акіяніі дзейнічае цвёрдая сацыяльная іерархія. Уладным органам з'яўляецца Партыя (каля 2% насельніцтва), якая падзяляецца на Вонкавую і Ўнутраную. Вышэйшай грамадскай кастай з'яўляецца Ўнутраная Партыя, у якую ўваходзяць вышэйшыя чыны міністэрстваў і астатняе вышэйшае кіраўніцтва Акіяніі. У руках Унутранай Партыі знаходзіцца ўся ўлада і багацці Акіяніі. Сярэдняй кастай з'яўляецца Вонкавая Партыя, у якую ўваходзілі незлічоныя наменклатурныя працаўнікі Партыі. Члены Вонкавай Партыі жывуць у галечы і ўвесь час знаходзяцца пад назіраннем Паліцыі Думак.

Члены Партыі абавязаны аддаваць сваіх дзяцей у скаўты, ваенна-палітычную моладзевую арганізацыю, дзе дзецям навязваецца любоў да Партыі і Вялікага Брата. Таксама з дзяцей трэніруюць будучых салдатаў, інфарматараў і працаўнікоў Паліцыі Думак, вучаць сачыць за бацькамі.

Ніжэйшай кастай з'яўляецца беспартыйны пралетарыят (на новамове — пролы), які як і Вонкавая партыя жыве ў нястачы.

Пролы складаюць каля 85% усяго насельніцтва Акіяніі і з'яўляюцца асноўнай крыніцай прыбыткаў.

Вялікі Брат

Вялікі Брат ( — намінальны кіраўнік Акіяніі, па легендзе, рэвалюцыянер, які прывёў да вызвалення працаўнікоў і ўсталяванню «англійскага сацыялізму».

«І на кожным паверсе з плаката, прычэпленага да сцяны насупраць ліфта, у яго пільна ўзіраўся той самы вялізны твар. Ён нібы пасвіў позіркам кожнага, хто ішоў па сходах. Пад партрэтам стаяў надпіс: «ВЯЛІКІ БРАТ ГЛЯДЗІЦЬ НА ЦЯБЕ».

Ці існуе Вялікі Брат як асоба ці ён з'яўляецца толькі «вялікі брат» (big brother) можа таксама азначаць «старэйшы брат», і ў кнізе, відавочна, маецца на ўвазе і гэты сэнс.

У 1998 годзе была заснавана «Прэмія Вялікага Брата» за самае вялікае парушэнне волі грамадзян дзяржавай ці кампаніяй.

Тэлегляд

"Тэлегляд" — прылада, якое сумяшчае ў сабе тэлевізар з адзіным каналам і відэакамеру, якую нельга выключыць. У кожным памяшканні, дзе бывалі члены партыі, знаходзіўся асобны тэлекран, праз які кругласутачна перадаваліся перадачы і праводзілася сачэнне за людзьмі. Тэлекраны практычна цалкам адсутнічалі ў дамах 'пролаў' (беспартыйных), а ў дамах членаў 'Унутранай Партыі', хоць і меліся ў абавязковым парадку, але, магчыма, былі забяспечаны выключальнікам, якім можна было карыстацца на перыяд не больш за паўгадзіну ў дзень.

Экранізацыі

«1984 (фільм, 1956)1984» (Вялікабрытанія, 1956), рэж. Майкл Андэрсан.
«1984 (фільм, 1984)1984» (Вялікабрытанія, 1984), рэж. Майкл Рэдфард.

Зноскі




be.wikipedia.org